Ukoliko SAD, EU i NATO pravovremeno ne obnove obećani angažman na Balkanu, Srbija i drugi regionalni lideri će nastaviti svoje politike koje će trajno destabilizovati Balkan, a svi napori da region prevlada prošlost i krene putem evropeizacije pašće u vodu, ocjenjuje se u novom izdanju Helsinškog biltena, koji izdaje Helsinški odbor za ljudska prava u Srbiji.
“Kao centralna zemlja na Zapadnom Balkanu, Srbija, nesposobna da napravi bilans i reformski iskorak, drži cijeli region kao taoca svojih aspiracija, sada predstavljenih kao ‘srpski svet’, posebno u odnosu prema Bosni i Hercegovini i Crnoj Gori”, navodi se u Helsinškom biltenu.
“Sasvim je sporedno koja je opcija trenutno na vlasti, jer se razlikuju samo po metodu, ali suština je ista. Aktuelna vlast je do kraja ogolila tu strategiju i na neki način otvorila oči svima, kako susjedima tako i Zapadu. Srbija sprovodi identičnu politiku u regionu poput one koju Rusija sprovodi u svom bliskom okruženju – Ukrajini, Gruziji, Moldaviji. Ponašanje Rusije na Balkanu ima za cilj da kompromituje EU i NATO tako što preko Srbije destabilizuje cijeli region”, ocjenjuje se u biltenu.
Geopolitički interes Srbije u Bosni i Hercegovini je očuvanje Republike Srpske (RS) i njeno pripajanje Srbiji, kao i ponovno guranje Crne Gore u državnu zajednicu sa Srbijom, te podjela Kosova, piše u analizi.
Ocjenjuje se da dugogodišnja tolerancija Zapada prema Srbiji više nije održiva zbog ubrzanog urušavanja demokratskih vrijednosti, pritiska na medije, sve agresivnijeg ponašanja prema regionu, ali i nesposobnosti da pokrene neophodne reforme.
“Urušavanje institucija i stalne kampanje protiv svih kritičkih i opozicionih glasova sve jasnije pokazuju autoritarnost koja lako može prerasti u diktaturu. Naprednjačka vlast je tokom devet godina vladavine razorila politički život, obezvrijedila pluralnost, ukinula dijalog u društvu. Vladajuća stranka nema opoziciju, koja bi mogla bar donekle da je kontroliše, što je otvorilo prostor korupciji koja je ušla u sve sfere političkog, privrednog i društvenog života”, piše u biltenu.
Dodaje se da brojne afere kao što su Krušik, Jovanjica, navodno prisluškivanje predsjednika, obračun sa grupom Veljka Belivuka, pokazuju dubinu kriminalizacije društva, što ostavlja malo prostora za reforme i normalizaciju političkog života.
“Sve ovo ne bi bilo moguće u tolikoj mjeri, da i opozicija ne pokazuje nesposobnost ne samo da ponudi alternativni program, nego i nespremnost da se organizuje i suprotstavi sve većoj samovolji Srpske napredne stranke. Mada je politička opozicija već izvjesno vrijeme pokušavala pronaći novo opoziciono ‘zaštitno lice’, u tome nije uspjela”, konstatuje se u analizi.