Svjetski poredak suočava s najdubljom krizom od kraja Hladnog rata, a Balkan ponovo postaje potencijalno žarište geopolitičkih sukoba, upozorava britanski politički komentator Harrison Griffiths iz londonskog think-tanka Institute of Economic Affairs.
U analizi za portal The Critic navodi da kombinacija globalnog rivalstva velikih sila, slabljenja zapadnog utjecaja i unutrašnje političke krhkosti Bosne i Hercegovine stvara opasan prostor za destabilizaciju regiona.
Haotičan period
“Ovaj haotični period može proizvesti mnogo razaranja prije nego što se okonča”, piše Griffiths, ocjenjujući da Balkan ponovo ulazi u zonu borbe za sfere utjecaja.
Posebno ističe međunarodne aktivnosti Milorada Dodika, koje tumači kao pokušaj legitimizacije dugogodišnje politike osporavanja teritorijalnog integriteta Bosne i Hercegovine. Dodikove posjete Izraelu i Sjedinjenim Američkim Državama vidi kao signal jačanja secesionističke retorike, naglašavajući da je simbolička politička podrška iz Izraela dodatno ohrabrila takvu politiku.
RS i Srbija u ruskoj strategiji
Prema njegovoj analizi, “bosanskohercegovački entitet RS i Srbija uklapaju se u širu rusku strategiju u Evropi”, dok rast nacionalizma među Srbima i Hrvatima dodatno povećava pritisak na ionako krhke institucije BiH, koje stabilnost održavaju i zahvaljujući implicitnoj prijetnji NATO intervencije.
Griffiths upozorava da bi period rivalstva velikih sila mogao otvoriti prostor političkim akterima koji zagovaraju raspad Bosne i Hercegovine.
Istovremeno ukazuje na šire regionalne tenzije, političku krizu u Srbiji, pogoršane odnose Beograda i Podgorice te jačanje nacionalističke retorike u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini, ocjenjujući da se niz naizgled izolovanih incidenata uklapa u širi obrazac destabilizacije.
Iako ne tvrdi da je eskalacija neizbježna, Griffiths upozorava da Balkan historijski djeluje stabilno sve dok se situacija naglo ne promijeni.
“Ako slabosti političkog sistema BiH postanu katalizator krize, posljedice bi mogle biti ozbiljne. Međunarodna zajednica ne smije skrenuti pogled”, zaključio je.