Sjedinjene Američke Države spasile su nestalog člana posade američkog borbenog aviona F-15, koji je oboren u petak iznad južnog Irana.
Američki predsjednik Donald Trump potvrdio je spašavanje na društvenim mrežama u nedjelju ujutro, nakon što je američka vojska „izvela jednu od najsmjelijih operacija potrage i spašavanja“ u svojoj historiji. “Oficir je sada na SIGURNOM!”, dodao je.
U avionu su bila dva člana posade i oba su se katapultirala. Jednog od njih su američke snage ranije spasile. Iranski zvaničnici izjavili su da je ratni avion oboren njihovim sistemom protivvazdušne odbrane.
Kako je oficir spašen?
SAD i Iran bili su u trci ko će prije locirati nestalog člana posade. Iako su okolnosti još uvijek nejasne, izvor upoznat s operacijom opisao ju je kao „ogromnu“ misiju borbenog traganja i spašavanja (CSAR) u južnom Iranu.
BBC saznaje da je došlo do direktnog sukoba između američkih i iranskih snaga tokom spašavanja, a pilot je vjerovatno povrijeđen prilikom katapultiranja.
Ključni detalji misije:
- Skrivanje u planinama: Pukovnik je proveo više od 24 sata sam, krijući se u surovim iranskim planinama naoružan samo pištoljem.
- Uloga CIA-e: Centralna obavještajna agencija odigrala je ključnu ulogu prateći oficira u planinskoj pukotini i dostavljajući tačnu lokaciju Pentagonu.
- Kampanja obmane: Dok je trajala ekstrakcija, CIA je širila dezinformacije unutar Irana da je pilot već pronađen i izvučen, kako bi zbunila iranske potjere.
- Desetine letjelica: Trump tvrdi da je u operaciju poslato na desetine aviona i da niko od Amerikanaca nije poginuo niti ranjen.
Gdje i kada je avion oboren?
Iranski mediji su u petak prvi objavili obaranje aviona iznad južnog regiona. Pominju se dvije provincije: Kohgiluyeh i Boyer-Ahmad te Khuzestan.
Tokom prve operacije spašavanja (pilota), pogođen je i američki avion A-10 Warthog iznad Zaljeva, ali se i taj pilot spasio. Helikopter koji je prevozio prvog spašenog člana posade F-15E pogođen je pješadijskim naoružanjem, pri čemu su članovi posade helikoptera ranjeni, ali su uspjeli bezbjedno sletjeti.
Otpor lokalnih plemena: Iranska Revolucionarna garda (IRGC) tvrdi da su nomadska plemena koja žive u planinama pucala na dva helikoptera Black Hawk. BBC Verify potvrdio je snimak na kojem tri naoružane osobe pucaju prema američkim helikopterima. Regija Kohgiluyeh je dom za 700.000 ljudi, uključujući nomade koji nose puške kako bi zaštitili stada od divljih životinja i krađe.
Koja je bila svrha aviona F-15E?
F-15E Strike Eagle je dizajniran za misije vazduh-zemlja i vazduh-vazduh. U Iranu su najvjerovatnije služili u odbrambene svrhe – za obaranje iranskih dronova i krstarećih raketa.
Avion ima dvočlanu posadu: pilota i oficira za sisteme naoružanja (Wizzo), koji sjedi na zadnjem sjedištu. Ovaj sistem omogućava podjelu posla, što je ključno u pretrpanom vazdušnom prostoru gdje pilot pokušava izbjeći prijetnje. Iako razlog obaranja nije zvanično potvrđen, najvjerovatnije se radilo o raketi zemlja-vazduh (SAM).