Zbog produbljivanja ekonomske krize, svaki peti građanin Ruske Federacije našao se u dužničkoj zavisnosti od mikrofinansijskih organizacija, dok ukupni iznos mikrokredita dostiže historijske maksimume. Prema dostupnim podacima, tokom 2025. godine izdato je čak 2,1 trilion rubalja, uz rast od 35% na godišnjem nivou, a gotovo polovina kredita odobrena je po kamatama koje prelaze 250%.
Bivši ukrajinski ambasador u BiH i Hrvatskoj, Oleksandr Levchenko, za “Face.ba” upozorava da ovakvi trendovi ne predstavljaju samo ekonomsku pojavu, već duboku društvenu transformaciju u kojoj se finansijska nesigurnost pretvara u trajnu zavisnost građana od kreditnih institucija.
Rusija se, prema njegovim riječima, ubrzano pretvara u društvo dužnika, gdje kratkoročni krediti „do plate“ postaju mehanizam dugoročnog zaduživanja. Algoritam je jednostavan – građani uzimaju male iznose kako bi pokrili osnovne potrebe, ali zbog ekstremnih kamata koje dostižu i 290% godišnje, vrlo brzo ulaze u spiralu refinansiranja iz koje je gotovo nemoguće izaći.
Levchenko naglašava da je riječ o svojevrsnom „legalizovanom transferu novca“ od stanovništva ka finansijskom sektoru. Umjesto da služe kao podrška u kriznim situacijama, mikrofinansijske organizacije postaju alat za sistemsko iscrpljivanje prihoda građana, uz prećutnu saglasnost regulatornih institucija.
Obim problema dodatno potvrđuju statistike: sredinom 2025. godine čak 13,8 miliona Rusa koristilo je usluge MFO-a, što čini oko 18% radno sposobnog stanovništva. U poređenju s 2022. godinom, riječ je o rastu od 6,5 miliona ljudi. Istovremeno, istraživanja pokazuju da 31% građana nema dovoljno sredstava ni za hranu, dok 39% bilježi pogoršanje ekonomske situacije u svojim regionima.
Prema Levchenku, dodatni problem predstavlja promjena modela finansiranja ruske ekonomije. Nakon uvođenja sankcija i gubitka pristupa zapadnim tržištima kapitala, građani su faktički postali glavni izvor finansiranja države i korporativnog sektora. Kako je ranije isticala guvernerka Centralne banke, Elvira Nabiullina, domaća štednja preuzela je ključnu ulogu u održavanju finansijskog sistema.
To u praksi znači da isti oni građani koji se zadužuju po ekstremnim kamatama istovremeno finansiraju ekonomiju, ali bez ikakvog utjecaja na raspodjelu tih sredstava. U uslovima militarizacije ekonomije, značajan dio resursa usmjerava se ka odbrambeno-industrijskom kompleksu, dok civilni sektor i životni standard stanovništva ostaju u drugom planu.
Paralelno s tim, ruske vlasti pojačavaju fiskalni i regulatorni pritisak. Poseban fokus stavljen je na kontrolu digitalne imovine, uključujući kriptovalute, kroz strožije zakonske obaveze i potencijalne krivične sankcije. Levchenko smatra da ovi potezi nisu samo ekonomske mjere, već dio šire strategije uspostavljanja potpune kontrole nad finansijskim tokovima građana.
Istovremeno, kvalitet kreditnih portfelja nastavlja da se pogoršava. Udio problematičnih potrošačkih kredita porastao je na više od 13%, dok i hipotekarni sektor bilježi rast kašnjenja. Iako predstavnici regulatora, uključujući Elizaveta Danilova, pokušavaju ublažiti sliku tvrdeći da je stanje pod kontrolom, realni pokazatelji ukazuju na suprotan trend.
Levchenko upozorava da kombinacija pada realnih prihoda, rasta zaduženosti i pojačane državne kontrole stvara ozbiljne sistemske rizike. Sve veći broj građana ulazi u zonu finansijske nesigurnosti, dok bankarski sektor postaje sve izloženiji potencijalnom talasu neotplaćenih kredita.
Zaključuje da mikrofinansijski sektor u Rusiji više ne predstavlja sigurnosni mehanizam, već instrument dugoročne zavisnosti. U takvom modelu, građani ne samo da gube ekonomsku stabilnost, već postaju ključni nosioci tereta krize, dok država kroz kombinaciju ekonomskih i regulatornih mjera nastoji održati privid stabilnosti sistema.