Ispod naizgled kamenog ostrva u škotskom jezeru, arheolozi su iskopali i dokumentovali veliku drvenu platformu. Ova struktura izgrađena je prije više od 5.000 godina i starija je od Stonehengea, saopćio je Univerzitet Southampton.
Arheolozi su koristili tehniku zvanu stereofotogrametrija kako bi zabilježili ovo vještačko ostrvo iznad i ispod površine vode kao jedinstvenu, neprekinutu strukturu, pružajući perspektivu koja ne bi bila moguća samo kopnenim ili podvodnim istraživanjem.
Istraživači su, u saradnji sa Univerzitetom Reading, ispitali “crannog” u Loch Borgastailu na ostrvu Lewis, otkrivajući strukturu izgrađenu prije više od 5.000 godina. Terenski rad otkrio je slojevitu konstrukciju od drveta i šiblja ispod kamenog pokrivača ostrva, zajedno sa stotinama komada neolitske keramike potopljene u okolnoj vodi.
“Crannogsi su mala vještačka ostrva koja su tipično stara hiljadama godina. Postoje stotine njih u škotskim jezerima, a mnogi su ostali neistraženi ili neotkriveni. Iako se dugo mislilo da su građeni i korišteni uglavnom između željeznog doba i post-srednjovjekovnog perioda, sada znamo da su neki prvobitno podignuti mnogo ranije, tokom neolita, između 3800. i 3300. godine prije nove ere,” rekla je dr. Stephanie Blankshain, arheologinja sa Univerziteta Southampton.
Tokom nekoliko godina terenskog rada, koristeći tradicionalne tehnike iskopavanja, bušenja, sofisticirana snimanja i radiokarbonsko datiranje, arheolozi su otkrili različite faze razvoja crannoga u Loch Borgastailu.
Prvi put je izgrađen prije više od 5.000 godina, što ga čini starijim od poznatih spomenika poput Stonehengea. Počeo je kao kružna drvena platforma prečnika oko 23 metra, prekrivena šibljem. Oko 2.000 godina kasnije, u srednjem bronzanom dobu, dodat je novi sloj šiblja i kamena, a zatim je uslijedila nova faza aktivnosti oko 1.000 godina kasnije, tokom željeznog doba. Kameni nasip, koji je danas pod vodom, vodi od obale jezera do ostrva.
Arheolozi su pronašli stotine komada neolitske keramike, uključujući posude i ćupove, rasute u okolnoj vodi, što sugerira da su lokalitet prvi koristili ljudi iz tog perioda.
Tokom terenskog rada 2021. godine, arheolozi su razvili novu tehniku korištenja stereofotogrametrije u plitkoj vodi kako bi istražili dno jezera oko crannoga. Metoda je opisana u časopisu Advances in Archaeological Practice.
Fotogrametrija je način izrade 3D digitalnih modela pomoću više 2D fotografija snimljenih iz različitih uglova, koje softver spaja u detaljan model visoke rezolucije.
Međutim, primjena u plitkoj vodi je izazovna zbog sedimenata, valova, vegetacije i refleksije svjetlosti. Kako bi to riješili, istraživači su koristili dvije vodootporne kamere sa slabim osvjetljenjem i širokim vidnim poljem, postavljene na fiksnoj udaljenosti kako bi se dobili precizni stereo snimci.
Kamerama je upravljao ronilac uz centimetarsku preciznost pozicioniranja.
“Spajanjem stereofotogrametrije, tehnologije dronova i inovativne obrade podataka, razvili smo pristupačan, prenosiv i jeftin metod istraživanja,” rekla je dr Stephanie Blankshain.