Vladajuća proevropska stranka u Armeniji osvojila je parlamentarne izbore, potvrdivši zaokret zemlje prema Evropi i udaljavanje od njenog tradicionalnog saveznika, Rusije.
Prema konačnim rezultatima, stranka Građanski ugovor premijera Nikole Pashinyana osigurala je tijesnu većinu u parlamentu. Savez Snažna Armenija, koji predvodi rusko-armenski milijarder Samvel Karapetjan, osvojio je 25 posto zastupničkih mjesta.
Rezultat izbora, koji je pozdravljen u Briselu, ali dočekan s nezadovoljstvom u Moskvi, dodatno jača poziciju Pashinyana u nastojanjima da postigne mirovni sporazum s dugogodišnjim rivalom Azerbejdžanom te normalizira odnose s Turskom.
“Narod Armenije glasao je za mir, regionalni prosperitet i saradnju. Nadam se da će Turska i Azerbejdžan odgovoriti pozitivno na ovu poruku”, izjavio je Pashinyan.
Dodao je da će Armenija nastaviti produbljivati veze sa Zapadom, ali i zadržati članstvo u Evroazijskoj ekonomskoj uniji predvođenoj Rusijom.
Zaokret prema Evropi
Pashinyan, bivši novinar koji je na vlast došao tokom Baršunaste revolucije 2018. godine, kampanju je gradio na obećanju mira i ekonomskog razvoja.
On smatra da bi okončanje višedecenijskih sukoba sa susjedima otvorilo nove ekonomske mogućnosti, povećalo sigurnost i smanjilo ovisnost zemlje o Rusiji.
Premijer je posljednjih godina intenzivirao odnose s Evropom te više puta poručio da budućnost Armenije vidi u dubljoj integraciji sa Zapadom i mogućem članstvu u Evropskoj uniji.
Evropski lideri brzo su čestitali Pashinyanu na izbornoj pobjedi.
Predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen poručila je da rezultat pokazuje kako se “demokratska Armenija sve više približava Evropi”.
Pashinyan je tokom kampanje dobio podršku i američkog predsjednika Donalda Trumpa, koji ga je opisao kao “velikog prijatelja i lidera”.
Naslijeđe Nagorno-Karabaha
Ovo su prvi nacionalni izbori od promjene statusa Nagorno-Karabaha 2023. godine, što je predstavljalo težak udarac za Armeniju nakon više od tri decenije kontrole nad spornom regijom.
Opozicija je taj poraz koristila kao argument protiv Pashinyana, optužujući ga da je prepustio historijske armenske teritorije neprijateljima.
S druge strane, premijer tvrdi da je upravo pitanje Nagorno-Karabaha godinama držalo Armeniju zarobljenom u sukobima i prevelikoj ovisnosti o Rusiji.
Pashinyanova politika dovela ga je u sukob s Moskvom, koja je decenijama imala snažan utjecaj na armensku politiku i ekonomiju.
Mnogi Armenci izgubili su povjerenje u Rusiju nakon što Moskva nije spriječila preuzimanje Nagorno-Karabaha od strane Azerbejdžana, uprkos prisustvu ruskih mirovnih snaga u toj regiji.
Nakon toga Armenija je suspendovala svoje učešće u Organizaciji ugovora o kolektivnoj sigurnosti, vojnom savezu predvođenom Rusijom.
Optužbe za rusko miješanje
Uoči izbora armenske vlasti i analitičari optuživali su Rusiju za pokušaje utjecaja na izborni proces putem kampanja dezinformacija i podrške proruskim kandidatima.
Moskva je posljednjih sedmica uvela i niz trgovinskih ograničenja koja pogađaju armenski izvoz cvijeća, voća, ribe i poznatog armenskog konjaka.
Ipak, Pashinyan je nakon pobjede poručio da Armenija neće birati između Rusije i Zapada, već će nastaviti voditi uravnoteženu vanjsku politiku.
Iako je ostvario pobjedu, Pashinyan nije osvojio dvotrećinsku većinu potrebnu za ustavne promjene koje bi olakšale sklapanje konačnog mirovnog sporazuma s Azerbejdžanom.
Kritičari ga također optužuju za sve izraženije autoritarne tendencije, posebno nakon hapšenja opozicionih političara tokom predizborne kampanje.
Uprkos tome, mnogi birači smatraju da opozicija ne nudi uvjerljivu alternativu.
“Građani biraju manje zlo. Alternative Pashinyanu su mnogo gore”, ocijenio je armenski politički komentator Tatul Hakobyan, prenosi The Guardian.