Cijene prirodnog gasa u Evropi od početka godine porasle su za oko 120 posto, dok su zalihe u skladištima znatno ispod uobičajenog nivoa za ovo doba godine. Takva situacija povećava zabrinutost zbog mogućeg novog poskupljenja energenata tokom predstojeće zime.
Terminski ugovori na nizozemskom TTF-u, ključnom evropskom tržištu za trgovinu gasom, 18. augusta dostigli su oko 63,7 eura po megavatsatu.
Iako je riječ o cijeni koja je i dalje višestruko niža od rekordnih približno 350 eura po megavatsatu iz energetske krize 2022. godine, pažnju analitičara privlači stanje evropskih skladišta.
Prema podacima organizacije Gas Infrastructure Europe, skladišta gasa u Evropi 1. augusta bila su popunjena 57,1 posto, što je najniži nivo zabilježen za taj datum.
Nekoliko faktora podiže cijene
Evropska unija i dalje za cilj ima da skladišta prije početka zime budu popunjena 90 posto. Ipak, državama članicama omogućena je veća fleksibilnost u pogledu rokova i odstupanja ukoliko se suoče s otežanim tržišnim uvjetima.
Na cijene trenutno utječe više faktora. Hormuški moreuz praktično je zatvoren, pojedini prekidi proizvodnje na norveškim gasnim poljima traju duže nego što je očekivano, dok su visoke temperature i suša smanjile proizvodnju hidroelektrana i nuklearnih elektrana.
Istovremeno, ljetni toplotni valovi povećavaju potrošnju električne energije. Zbog toga gasne elektrane moraju proizvoditi više struje upravo u periodu kada evropske zemlje nastoje intenzivnije puniti skladišta pred zimu.
Evropa danas spremnija nego prije nekoliko godina
Ipak, evropsko energetsko tržište danas je otpornije na poremećaje nego tokom krize 2021. i 2022. godine.
Potrošnja gasa smanjena je za oko petnaest-dvadeset posto u odnosu na 2021. godinu, dok je istovremeno povećana proizvodnja energije iz obnovljivih izvora. Evropske zemlje proširile su i kapacitete za uvoz ukapljenog prirodnog gasa (LNG).
Zbog toga se mogućnost fizičke nestašice gasa trenutno smatra manje vjerovatnom nego prije nekoliko godina. Međutim, neuobičajeno hladna zima mogla bi brzo promijeniti situaciju i dodatno opteretiti evropsko energetsko tržište.
Oxford Economics zbog toga očekuje novu korekciju prognoza cijena evropskog gasa naviše. Prema njihovim procjenama, prosječna cijena tokom četvrtog kvartala ove i prvog kvartala 2027. godine mogla bi iznositi oko 60 eura po megavatsatu, dok je ranija prognoza bila 45 eura.