U gotovo neistraženim krečnjačkim pećinama Kambodže, koje se protežu hiljadama kilometara, naučnici su otkrili fascinantan niz dosad nepoznatih životinjskih vrsta.
Među najspektakularnijim nalazima su tirkizna zmija jamica, ukrasna leteća zmija, nekoliko vrsta macaklina, te neobični mikro-puževi i stonoge.
Istraživanje sprovedeno u sjeverozapadnoj pokrajini Battambang otkrilo je jedinstvene ekosisteme sa bićima koja su se milionima godina razvijala u potpunoj izolaciji.
“Ostrvski laboratoriji” evolucije pod zemljom
Kambodžanski stjenoviti krški krajolik funkcioniše kao serija izolovanih “ostrvskih laboratorija”. Svako brdo i svaka pećina predstavljaju zaseban svijet u kojem je priroda nezavisno provodila evolucijske eksperimente. Biolog Lee Grismer sa Univerziteta La Sierra objasnio je da su mnoga od ovih stvorenja prilagođena isključivo svom specifičnom staništu, što znači da uništenje samo jedne pećine može značiti trajni nestanak cijele vrste sa lica planete.
Istraživački tim, predvođen organizacijom Fauna & Flora i kambodžanskim Ministarstvom okoliša, analizirao je DNK pronađenih jedinki, potvrđujući da su se populacije, poput prugastog macaklina, razvijale na potpuno različite načine iako žive na relativno maloj udaljenosti.
Tirkizna zmija i božanski macaklin
Među 11 novootkrivenih vrsta, najveću pažnju privlači spektakularna tirkizna zmija jamica, nazvana tako po organu osjetljivom na toplotu kojim detektuje plijen. Pronađena je i nevjerovatna leteća zmija, koja klizi s drveta na drvo tako što spljošti prsni koš i bukvalno jedri kroz zrak.
Jedan od novih macaklina dobio je ime Gekko shiva, po hinduističkom bogu uništenja, jer je otkriven u pećinskom hramu posvećenom ovom božanstvu. Nažalost, naučnici upozoravaju da njihov atraktivan izgled već privlači ilegalne trgovce egzotičnim ljubimcima, što dodatno ugrožava njihov opstanak.
Opasnost od cementara i uništenja staništa
Uprkos velikom naučnom i kulturnom značaju, ovi ekosistemi su pod direktnom prijetnjom. Glavni neprijatelj novootkrivenih vrsta je rastuća potražnja za cementom, za čiju je proizvodnju krečnjački kamen ključna sirovina. Uz neregulisan turizam, krivolov i sječu šuma, opstanak ovih bića visi o koncu.
Biolog Pablo Sinovas ističe da su istraživači tek “zagrebali površinu” onoga što se krije u kambodžanskim pećinama. Trenutno su u toku pregovori s vladom kako bi se ovim područjima dodijelio zaštićeni status, čime bi se spriječilo izumiranje vrsta koje čovječanstvo tek počinje upoznavati.