Tačni podaci o prvobitnom nastanku ove tvrđave ne postoje, ali su pronađeni mnogi dokazi o postojanju prahistorijskog naselja na ovom lokalitetu. Banjaluka kao grad kroz brojne periode bila je na meti mnogih osvajača među kojim i rimskog carstva, a kroz ovaj grad prolazio je i jedan od glavnih trgovačkih puteva, put soli koji je išao od Solina do Banje Luke a zatim do Hrvatske i Srbije ka dalje.
Mnogo je tvđava koje su nastale u rimskom periodu a među njima najveća je tvrđava Kastel koja je nosila ime Castra. U povelji iz 1525. godine navedeno je i da se naziv Banjaluka odnosi na tvrđavu Castel Nostro Bagna Luca.
Nakon rimskog castva Banjaluka je pala pod vladavinu Austro-Ugarske, a zatim Osmanskog castva kada ovaj grad ali i sama tvrđava dobijaju na značaju kao važan geostrateški centar.
Za vrijeme Osmanskog carstva vršene su mnoge nadogradnje i obnove ove građevine, a posljednja obnova tvrđave Kastel završena je 2016. godine.
Gotovo svaki kamen ove tvđave priča svoju priču, kako o svim dešavanjima u prošlosti tako i o sadašnjosti. Tvrđava Kastel kroz godine je važila za simbol grada Banjaluka, kameno srce ovog grada, ali i glavnu atrakciju koju vrijedi posjetiti!