Bivši ukrajinski diplomata u BiH i Hrvatskoj, Oleksandr Levchenko, za “Face.ba” analizira kako politika Viktora Orbána i dugotrajna konfrontacija s EU dovode Mađarsku u ekonomsku i fiskalnu krizu, uz ozbiljne posljedice za vladavinu prava, korupciju i geopolitički položaj zemlje.
U nastavku u cijelosti donosimo njegovu novu kolumnu.
Mišljenje generalnog advokata EU i blokada sredstava
Generalni advokat Suda pravde EU objavio je 12. februara 2026. godine mišljenje kojim preporučuje sudu da poništi odluku Evropske komisije o deblokadi 10,2 milijarde eura za Mađarsku. Politička strategija Viktora Orbána, izgrađena na stalnoj konfrontaciji s Briselom, pretvorila se od alata za unutrašnju mobilizaciju u glavni faktor ekonomske degradacije zemlje. Pravni presedan s poništenjem isplate 10,2 milijarde eura dokazuje da su Orbánovi pokušaji da geopolitičku ucjenu, posebno veto na pomoć Ukrajini, iskoristi kao polugu za dobijanje sredstava EU, potpuno propali. Mišljenje generalnog advokata Suda pravde EU potvrđuje da je mađarska vlada samo imitirala reforme, što je dovelo do potpunog gubitka povjerenja od strane evropskih institucija i partnera.
Fiskalna zamka i ekonomska stagnacija
Mađarska se danas efektivno nalazi u fiskalnoj zamci: više od 20 milijardi eura blokiranih evropskih sredstava prisiljava zemlju da finansira svoj razvoj skupim vanjskim zaduživanjem, što samo povećava dužnički teret. Status “neto platiše”, koji je Mađarska stekla prvi put od 2004. godine, direktna je posljedica antievropskih politika. Zemlja je prisiljena da daje više u budžet EU nego što prima zbog vlastitih kršenja vladavine prava. Ekonomska stagnacija postala je nova realnost: stope rasta BDP-a od 1,9% – 2,3% nisu dovoljne za modernizaciju ekonomije i pokrivanje socijalnih obaveza prema stanovništvu. Rekordni budžetski deficit, koji se projektuje na 5,1% – 5,2% BDP-a u 2026. godini, pokazuje potpuni gubitak kontrole nad javnim finansijama zbog neefikasnog upravljanja. Prisilno zamrzavanje budžetske potrošnje od strane vlade u 2025. godini postalo je jasan signal da je finansijski sistem zemlje iscrpljen i da ne može funkcionisati bez vanjske pomoći. Umjesto sistemskih reformi, vlada bira put “fiskalnog pritiska” na poslovanje, uvodeći vanredne poreze na banke i korporacije, što obeshrabruje strana ulaganja i usporava inovativni razvoj.
Predizborni populizam i društvene posljedice
Orbanov predizborni populizam, izražen u udvostručavanju beneficija i dodatnih penzija uz deficitarni budžet, svjesni je korak ka produbljivanju inflacijske krize radi očuvanja lične moći. Društvena cijena antievropskog kursa manifestuje se u degradaciji državne infrastrukture – kritično stanje bolnica i željeznica postalo je direktna posljedica nedovoljnog finansiranja zbog nedostatka sredstava EU. Pojava stvarne političke alternative ukazuje na to da je čak i lojalno biračko tijelo počelo shvatati destruktivnu vezu između izolacije od EU i osiromašenja. Propagandni narativ o „ekonomskoj neutralnosti“ i orijentaciji prema Kini samo je pokušaj da se sakrije nemogućnost vlade da postigne dogovor sa svojim najbližim ekonomskim susjedima i saveznicima. Pravna prijetnja vraćanjem prethodno primljenih 10,2 milijarde eura mogla bi postati finansijski „crni labud“ koji bi doveo do kolapsa nacionalne valute i panike na tržištima pred izbore 2026. godine. Kao rezultat toga, dugogodišnja konfrontacija s Briselom pretvorila je Mađarsku od lidera centralnoevropskih integracija u ekonomskog autsajdera.
Geopolitičke igre i veto na pomoć Ukrajini
U međuvremenu, mađarski premijer V. Orbán, tokom samita lidera EU 12. februara u Belgiji, izjavio je potrebu za prekidom finansijske pomoći Ukrajini kako bi se zaustavio rat. Izjave o potrebi za prekidom finansijske podrške Ukrajini usmjerene su prvenstveno na mađarsku publiku, kao i na opstrukciju EU u dodjeli ove pomoći zbog konsenzualne prirode donošenja odluka. Destruktivna i nepopustljiva pozicija mađarskog premijera učinila je hitnim da EU pronađe mehanizam za zaobilaženje njegovog veta i uvođenje ograničenja protiv same Mađarske zbog brojnih kršenja, korupcije i gušenja demokratije. V. Orbán smatra da je finansijska podrška Ukrajini novac „uzet“ od Evropljana i zaključuje da će EU postati konkurentnija ako prestane finansirati Kijev. Stav o potrebi smanjenja cijena energije je nagovještaj jeftinijih ruskih energetskih resursa, kojima se predlaže povratak. Ovaj stav je protivan opštoj politici rukovodstva EU, usmjerenoj na potpuno smanjenje zavisnosti od Ruske Federacije. Poziv Evropi da “zaustavi rat” reprodukuje retoriku Kremlja. Kraj rata zavisi od Ruske Federacije, a ne od ukidanja finansijske podrške Ukrajini, koja je prisiljena da se brani i žrtva je potpune ruske agresije. Evropski novac za Ukrajinu nije “dobrotvorni rad”, već alat za osiguranje njene stabilnosti. Davanjem takvih izjava, V. Orban ide na ruku ruskoj propagandi, jer to koristi za širenje narativa o navodnom zamoru Zapada Ukrajinom i nedostatku jednoglasne podrške unutar EU. Osim toga, EU je prisiljena da troši vrijeme i resurse na prevazilaženje mađarskog veta. Dakle, Orbanove politike i izjave štete efikasnosti i brzini važnih odluka EU.
Korupcija i pad Mađarske na listi Transparency International-a
U 2025. godini, Mađarska se ponovo našla na dnu liste država članica Evropske unije, dijeleći posljednje mjesto sa Bugarskom, prema godišnjem Indeksu percepcije korupcije (CPI), koji sastavlja Transparency International. U poređenju s rezultatom iz 2024. godine, Mađarska je pala sa 82. na 84. mjesto na globalnoj rang listi od 182 zemlje, sa samo 40 bodova. Ovo je najgori učinak i najniža ocjena koju je Mađarska ikada pokazala u okviru CPI-ja. Ovako loš rezultat odražava kontinuirani neuspjeh u otklanjanju nedostataka u vladavini prava i suzbijanju sistemske korupcije. Potonja se manifestuje u organizovanoj pronevjeri javnih sredstava i glavni je razlog kontinuiranog ekonomskog pada zemlje. Mađarska ostaje najkorumpiranija država članica Evropske unije četvrtu godinu zaredom. Štaviše, Mađarska je zabilježila najznačajniji pad među državama članicama EU u posljednjih trinaest godina. Tako je između 2012. i 2025. godine njen indeks koji mjeri otpornost na korupciju smanjen za 15 bodova.
Reakcije EPP-a i sukobi unutar EU
Viktor Orbán reagovao je na nedavni samit Evropske narodne stranke (EPP) u Zagrebu. Šef mađarske vlade počeo je zastrašivati svoje birače tvrdnjom da EPP namjerava ukinuti pravo veta država članica EU i pretvoriti EU u vojni savez, videći Mađarsku kao glavnu prepreku tim planovima. Optužio je EPP da vrši pritisak na opozicionu stranku “Tisa” kako bi kroz svoju pobjedu provela “briselske” inicijative. Lider EPP-a Manfred Weber, nakon dva dana zatvorenih pregovora u Zagrebu, održao je konferenciju za novinare na kojoj je jasno izjavio da podrška Ukrajini ostaje glavni prioritet za EPP. Priznao je da je odlučeno da se Evropska unija pretvori u vojni savez i proširi glasanje kvalifikovanom većinom, što bi efektivno značilo ukidanje prava veta zemalja. EPP ne krije da želi izbjeći ponavljanje prošlogodišnjeg veta slovačkog premijera Roberta Fica na sljedeći paket sankcija EU koje su se pripremale za primjenu protiv Rusije. U međuvremenu, mađarski ministar vanjskih poslova Peter Szijjártó najavio je namjeru Mađarske da pravnim putem ospori odluku EU o odbijanju uvoza ruske energije, objašnjavajući to navodnim nedostatkom alternativa i pristupa moru. EU se složila da ubrza postepeno odbacivanje ruske energije u kontekstu kontinuirane ruske agresije prema Ukrajini i da spriječi Kremlj da koristi energetsko pitanje za političke ucjene i pritisak.
Energetska ovisnost o Rusiji i njene posljedice
Mađarska ima alternativu ruskom plinu i nafti, ali vlada svjesno bira ovisnost o Rusiji. Mađarska otvoreno podržava kupovinu ruskih energetskih resursa, suprotno planovima EU da odustane od uvoza ruske nafte i plina, što potkopava jedinstveni politički stav unije. Destruktivni stav Mađarske daje Kremlju priliku da iskoristi razlike u EU za vlastite svrhe, posebno za pritisak i ucjenu, čime kompenzira svoje gubitke od sankcija u drugim sektorima. Odbijanje Mađarske da smanji energetsku nezavisnost slabi efikasnost sankcija usmjerenih na izbacivanje Rusije s evropskih energetskih tržišta i slabljenje njene sposobnosti finansiranja rata. Kategoričan stav zvanične Budimpešte po ovom pitanju također je u suprotnosti sa stavom američkog predsjednika, koji je pozvao zemlje EU da smanje zavisnost od Rusije i povećaju pritisak sankcija na Kremlj.