Državni sekretar SAD Marco Rubio danas, drugog dana posjete Italiji treba da se sastane sa italijanskom premijerkom Giorgiom Meloni u nastojanju da ublaži teznije između dvije zemlje oko iranskog rata. Carine predsjednika SAD Donalda Trumpa, njegove pritužbe zbog nespremnosti Evrope da pomogne SAD sa ratom protiv Irana i kritike pape Lava XIV podstakli su više sedmica neslaganja oko trgovine i saradnje u odbrani između dva tradicionalno snažna saveznika.
Rubio će se sastati i sa italijanskim ministrom spoljnih poslova Antoniom Tajanijem. Njegova posjeta Italiji počela je juče sastankom sa papom Lavom u okviru širih napora da smanji transtlantske tenzije. Očekuje se da će Meloni i Tajani iskoristiti sastanke da pokušaju da sačuvaju italijansko strateško partnerstvo sa SAD dok se suprotstavljaju pritisku Vašingtona oko iranskog sukoba.
Trump je kritikovao i papu i italijansku vladu zbog protivljenja ratu. Meloni je taj rat nazvala “nelegalinim” i rekla da su Trumpove opaske oko pape “neprihvatljive”. Trump je optužio Meloni da nema hrabrost i da je “negativna” oko pružanja pomoći SAD-u sa ratom. Meloni je dugo smatrana jednim od glavnih Trumpovih saveznika u Evropi, ali Trump je otvoreno rekao da je njihov odnos zahladio.
SAD su objavile da povlače 5.000 vojnika iz Njemačke i Trump je zaprijetio da će povući dodatne trupe iz Italije i Španije zbog njihovog stava prema ratu.
Uloga Italija koja je ključni logistički centar za američke i savezničke operacije u Sredozemlju, na Bliskom istoku i u Sjevernoj Africi bi mogla da bude pogođena ako se smanji broj vojnika, što izazvia zabrinutost o položaju NATO u južnoj Evropi. Odbrambena saradnja već je testirana krajem marta kada je Italija odbila da dozvoli američkim bombarderima na putu za Bliski istok da slete u bazi Sigonela u Siciliji bez odobrennja parlamenta.
Italijanski Ustav i ugovori određuju precizne načine kako baze mogu da budu korištene – oni dozvoljavaju logistiku i operacije obuke u okviru NATO ali uglavnom isključuju direktne ofanzivne operacije kao što je bombardovanje osim ako su konkretno odobrene.
Meloni i Tajani više puta su rekli da Italija ne želi da učestvuje u iranskom sukobu, i da ako SAD traže da koristi italijanske baze za ofanzivne namere, da svaku odluku mora da odobri Parlament, gdje je snažno protivljenje ratu.
Za Rim je u pitanju i bezbjednosno partnerstvo sa Vašingtonom i ekonomski uticaj rata. Meloni je upozorila da zatvaranje Hormuškog moreuza utiče na porast cijena energenata i smanjuje kupovnu moć domaćinstava, dok su potencijalne američke prijetnje o carinama izazvale zabrinutost za italijansku privredu okrenutu izvozom.
Meloni je pored toga poljuljana porazom na referendumu u martu i suočava se sa domaćim protivljenjem ratu, što komplikuje njen pložaj. Od preuzimanja vlasti 2022. godine Meloni je nastojala da se prikaže kao pouzdan američki saveznik i most između Vašingtona i Evrope ali sporovi oko Irana i trebovine, i njen nedavni politički poraz, su pokazale granice te uloge.
Rubio je juče u Vatikanu ima dvoiposatnu posjetu koja je uključila sastanke sa papom Lavom i državnim sekretrom kardinalom Pietrom Parolinom, a razgovaralo se o naporima da se postigne trajni mir na Bliskom istoku i o drugim temama od zajedničkog interesa, saopštio je State department.
Obje strane naglasile su da su sastanci Rubija sa papom Lavom i glavnim diplomatom Vatikana ukazali na jake bialteralne veze. Američki zvaničnici rekli su da je u razgovorima istaknut jak odnos između SAD i Svete stolice i zajedničku posvećenost promovisanju mira i ljudskog dostojanstva.