Predstavnici organizacija civilnog društva iz Bosne i Hercegovine, akademske zajednice i apelanti pred Evropskim sudom za ljudska prava u Strazburu, okupljeni oko Deklaracije o ustavnim i drugim reformama BiH na putu u EU i NATO, izrazili su veliku zabrinutost zbog rasprava o novoj ulozi Ureda visokog predstavnika (OHR).
Nakon panela pod nazivom “Novo pozicioniranje OHR-a i euroatlantska perspektiva BiH”, usaglašeni su stavovi i zaključci u kojima se navodi da su na sjednicama Vijeća sigurnosti UN-a i Upravnog odbora Vijeća za provedbu mira (PIC) izbila na vidjelo značajna neslaganja o opstanku i ovlaštenjima OHR-a.
Posebno su zabrinjavajući konceptualni sukobi između Sjedinjenih Američkih Država i evropskih država, kao i potpuni nedostatak informacija o tome kako ove sile gledaju na rješavanje ključnih unutrašnjih pitanja, uključujući i pitanje državne imovine. Predstavnici civilnog društva upozorili su da bi BiH, zbog ovih geopolitičkih neslaganja, mogla postati kolateralna šteta.
Kočenje euroatlantskog puta i odlazak Schmidta
Učesnici panela ocijenili su da svako prolongiranje izbora novog visokog predstavnika može dovesti do ozbiljne destabilizacije političkih prilika u zemlji i regionu.
Naglašeno je da je BiH i dalje potrebna snažna uloga visokog predstavnika, što podrazumijeva i korištenje bonskih ovlasti kada je to neophodno, kako bi se ispunili zahtjevi iz agende 5+2 i stvorili uslovi za konačno zatvaranje ove institucije.
Zbog kontinuiranog djelovanja antidržavnih snaga i separatističkih ambicija, institucije BiH su nefunkcionalne, a napredak zemlje na euroatlantskom putu je praktično zaustavljen.
Istovremeno, predstavnici civilnog društva smatraju da građani zaslužuju saznati stvarne razloge zbog kojih je visoki predstavnik u ostavci Christian Schmidt napustio tu dužnost.
Od njega se, kako navode, očekivao znatno veći doprinos integracijskim procesima i provođenju presuda Evropskog suda za ljudska prava, s obzirom na to da od 2009. godine i prve presude u vezi s izbornim sistemom nije postignut nikakav napredak na tom polju.
Poziv na aktivaciju Aneksa 10 i pritisak na susjede
U zaključcima se traži hitno uspostavljanje Civilne komisije koja je predviđena Aneksom 10 Dejtonskog mirovnog sporazuma, putem koje bi nevladine organizacije mogle direktno pomoći u ispunjavanju mandata visokog predstavnika.
Također je istaknuto da politike susjednih država imaju značajnu ulogu u stabilizaciji ili destabilizaciji prilika u BiH, te se ocjenjuje da njihovi potezi često nisu u skladu s obavezama iz Dejtonskog sporazuma, posebno kada je riječ o poštivanju suvereniteta, teritorijalnog integriteta i političke nezavisnosti Bosne i Hercegovine.
Ovi usaglašeni stavovi biće zvanično dostavljeni predsjednicima političkih stranaka koje učestvuju u izvršnoj i zakonodavnoj vlasti na nivou BiH, OHR-u, ambasadorima zemalja članica PIC-a, ambasadama Hrvatske i Srbije, kao i predstavnicima Delegacije EU i Vijeća Evrope u BiH.
Među potpisnicima ovih zahtjeva nalaze se Vijeće Kongresa bošnjačkih intelektualaca, Srpsko građansko vijeće, Hrvatsko narodno vijeće, “La Benevolencija”, Forum parlamentaraca BiH 1990, Centar za promociju civilnog društva, Unija za održivi povratak, Akademija nauka i umjetnosti BiH te apelanti pred sudom u Strazburu.