U posljednjim istupima Milorad Dodik i Dragan Čović šalju poruke koje se, iako dolaze iz različitih političkih narativa, opasno podudaraju u jednoj ključnoj tački – delegitimizaciji Dejtonskog mirovnog sporazuma.
Dodik, nakon sastanka u Beogradu, javno poručuje da je Dejton „srušen“ i da je o tome informisao Aleksandra Vučića. Tom izjavom ne samo da relativizira važeći ustavni poredak Bosne i Hercegovine, nego i međunarodnu javnost nastoji uvjeriti da je država ušla u fazu nepopravljive disfunkcionalnosti. To je nastavak dugogodišnje strategije u kojoj se kriza proizvodi politički, a zatim predstavlja kao dokaz da BiH ne može opstati u postojećem okviru.
Gotovo istovremeno, Dragan Čović, nakon sjednice HDZ-a BiH, poručuje da je „apsolutno vrijeme za preispitivanje Dejtona“ i najavljuje odlazak u Brisel i Washington s ciljem lobiranja za ustavne i izborne promjene. Iako se njegova retorika formalno poziva na reforme i „legitimno predstavljanje“, suštinska poruka je ista: postojeći dejtonski okvir je neprihvatljiv i mora se mijenjati pod pritiskom izvana.
Upravo tu se otkriva politička sinhronizacija. Dodik djeluje destruktivno, tvrdeći da je Dejton već mrtav. Čović djeluje „konstruktivno“, tvrdeći da ga treba reformirati. No krajnji efekat oba pristupa je identičan – slabljenje Dejtona kao temelja mira i ustavnog poretka BiH. Jedan ruši frontalno, drugi ga potkopava institucionalno i diplomatski.
Ovakva podjela uloga nije nova. Ona se ponavlja u trenucima kada međunarodna zajednica pokazuje znakove umora, kada su fokus i resursi Zapada usmjereni drugdje, a domaći nacionalni projekti traže prostor za napredovanje. Dodik računa na normalizaciju secesionističke retorike, dok Čović računa na to da će se kroz „evropski jezik reformi“ progurati etnička reorganizacija države.
Zajednički imenitelj je opasan: Bosna i Hercegovina se predstavlja kao neuspješan projekat, a Dejton kao prepreka, a ne kao garant mira. U takvom narativu nestaje suštinska istina – da problem nije u Dejtonu, nego u političkim elitama koje ga sistematski zloupotrebljavaju i blokiraju.
Zato izjave Dodika i Čovića ne treba posmatrati izolovano. One su dio iste političke matrice u kojoj se, svako sa svoje strane, pokušava redefinirati Bosna i Hercegovina mimo volje njenih građana i mimo principa funkcionalne, građanske i suverene države.