Američki Pentagon posljednjih je sedmica zatražio od nekoliko članica NATO-a da ublaže javne izjave o prijetnji koju predstavlja Rusija, uz obrazloženje da pojedine poruke evropskih lidera i zvaničnika narušavaju sigurnost kontinenta, otkriva Reuters pozivajući se na četiri izvora upoznata s razgovorima.
Među državama kojima je Washington uputio takve poruke nalaze se Litvanija, Latvija i Estonija, tri baltičke članice NATO-a koje godinama upozoravaju na rusku prijetnju evropskoj sigurnosti.
Prema Reutersovim izvorima, američki zvaničnici svoje su zahtjeve iznosili tokom bilateralnih sastanaka, a zasad nije poznato jesu li slične poruke upućene i drugim evropskim državama.
Washington ne želi dodatne provokacije
Američki zahtjevi dolaze u trenutku kada administracija predsjednika Donalda Trumpa ponovo pokušava postići pregovaračko rješenje za okončanje rata u Ukrajini, koji je ušao u petu godinu.
Najnovija američka diplomatska inicijativa uključuje kombinaciju ustupaka Rusiji, među kojima je i ublažavanje sankcija, te pritiska na Ukrajinu da obustavi napade na rusku energetsku infrastrukturu.
Jedan od ključnih američkih zvaničnika koji evropskim saveznicima prenose ove poruke jeste Elbridge Colby, visoki zvaničnik Pentagona zadužen za odbrambenu politiku. Colby također ima važnu ulogu u preispitivanju broja američkih vojnika raspoređenih u Evropi.
Prema jednom od Reutersovih izvora, Colby je tokom nedavnog razgovora s predstavnikom jedne baltičke države poručio da evropski zvaničnici trebaju prestati „provocirati“ Rusiju.
Kao primjer nepoželjne retorike naveo je izjave evropskih političara koji Rusiju opisuju kao državu „stjeranu u ugao poput pacova“.
Iako nije precizirano na koju je izjavu mislio, estonski premijer Kristen Michal krajem septembra upotrijebio je upravo takvo poređenje, govoreći o ruskom predsjedniku Vladimiru Putinu.
Michal je tada sugerirao da Putin, suočen sa zastojem ruske ofanzive u Ukrajini, sve više pribjegava sabotažama na evropskom tlu.
Jedan evropski zvaničnik opisao je Reutersu poruku koju Pentagon šalje saveznicima.
„Mi vam pomažemo. Amerikanci su tamo. Samo nemojte biti glasni. Ne pravite buku“, prenio je zvaničnik.
U odvojenom sastanku predstavnici Pentagona pozvali su estonsku delegaciju da bude „odmjerena“ u javnim istupima, iako pritom nisu naveli nijednu konkretnu izjavu koja je izazvala nezadovoljstvo Washingtona.
Iz Pentagona nisu željeli komentirati ove navode.
„Privatni razgovori među saveznicima upravo su to – privatni, tako da nećemo komentirati ove tvrdnje“, saopćio je američki odbrambeni zvaničnik.
Iznenađenje među evropskim saveznicima
Američki zahtjevi izazvali su iznenađenje među pojedinim evropskim zvaničnicima, posebno zato što obavještajne službe baltičkih država posljednjih mjeseci uglavnom umanjuju vjerovatnoću da bi Rusija mogla direktno testirati odredbu NATO-a o kolektivnoj odbrani.
Istovremeno, druge zapadne obavještajne službe upozoravaju da bi Moskva u bliskoj budućnosti mogla značajno intenzivirati sabotaže i druge prikrivene operacije na evropskom tlu.
Unutar NATO-a postoje različita mišljenja o tome kako javno govoriti o ruskoj prijetnji.
Dio zapadnih zvaničnika smatra da stalno naglašavanje opasnosti od Moskve može koristiti Kremlju, čiji je cilj, prema njihovim procjenama, širenje straha među evropskim stanovništvom i slabljenje podrške Ukrajini.
Drugi upozoravaju da evropske vlade moraju otvoreno govoriti o sigurnosnim rizicima kako bi građanima objasnile zašto su potrebna dodatna izdvajanja za odbranu i jačanje vojnih kapaciteta.
Ruske sabotaže širom Evrope
Američke poruke stižu u vrijeme pojačanih sigurnosnih napetosti na evropskom kontinentu.
Zapadne obavještajne službe tvrde da je Rusija posljednjih mjeseci intenzivirala kampanju prikrivenih napada na države NATO-a, uključujući sabotaže i pokušaje oštećenja kritične infrastrukture.
Njemačko tužilaštvo u srijedu je saopćilo da su uhapšena dvojica državljana Bjelorusije zbog sumnje da su planirala podmetanje požara u zgradi ili objektu kritične infrastrukture na području Nürnberga.
Njemačka vlada u septembru je također optužila Rusiju za pokušaj napada dronom na aerodrom Leipzig/Halle.
Moskva odbacuje optužbe da provodi kampanju sabotaža u evropskim državama.
Moguće povlačenje američkih vojnika
Dok Pentagon poziva evropske saveznike na suzdržanost prema Moskvi, američki zvaničnici istovremeno razmatraju potencijalne poslovne sporazume s Rusijom u okviru Trumpovih nastojanja da postigne mirovni dogovor o Ukrajini.
Takav pristup izaziva podijeljene reakcije među evropskim vladama, od kojih mnoge insistiraju na nastavku ekonomske izolacije Kremlja.
Dodatnu zabrinutost izaziva i preispitivanje američkog vojnog prisustva u Evropi.
Pentagon trenutno analizira raspored svojih snaga na kontinentu, a rezultat bi mogao biti značajno smanjenje broja američkih vojnika.
Washington već duže vrijeme poručuje da evropske članice NATO-a moraju preuzeti veću odgovornost za vlastitu odbranu, dok Sjedinjene Američke Države sve više pažnje usmjeravaju na sigurnosne izazove na Bliskom istoku, u Latinskoj Americi i istočnoj Aziji.
Ministarstva odbrane Litvanije, Latvije i Estonije nisu odgovorila na Reutersove zahtjeve za komentar, dok je NATO odbio komentirati američke poruke saveznicima.