Ratko Mladić, bivši komandant Glavnog štaba Vojske RS, umro je nakon što je pravomoćno osuđen na doživotni zatvor zbog genocida u Srebrenici, zločina protiv čovječnosti i ratnih zločina počinjenih tokom rata u Bosni i Hercegovini.
Pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju (MKSJ) proglašen je krivim za genocid u Srebrenici, progon, istrebljenje, ubistva, deportacije i prisilno premještanje, terorisanje stanovništva Sarajeva, protivpravne napade na civile te uzimanje pripadnika UN-a za taoce.
Prva optužnica podignuta 1995. godine
MKSJ je 25. jula 1995. objavio prvu optužnicu protiv Mladića i Radovana Karadžića. Teretila ih je za genocid i zločine protiv čovječnosti počinjene u BiH, zločine nad civilnim stanovništvom, kampanju snajperskog djelovanja protiv građana Sarajeva te uzimanje pripadnika UNPROFOR-a za taoce.
Druga optužnica, koja se odnosila na genocid i druge zločine počinjene na području Srebrenice, potvrđena je 16. novembra 1995. godine.
Pretresno vijeće MKSJ-a 11. jula 1996. izdalo je međunarodni nalog za hapšenje Mladića i Karadžića.
Mladić je, međutim, godinama bio u bijegu. Uhapšen je tek 26. maja 2011. godine u selu Lazarevo u Srbiji, nakon gotovo 16 godina skrivanja, a nekoliko dana kasnije prebačen je u pritvorsku jedinicu u Hagu.
Suđenje počelo 2012. godine
Prilikom prvog pojavljivanja pred sudom u junu 2011. Mladić je odbio izjasniti se o krivici. Isto je učinio i mjesec kasnije, pa je sud u skladu s pravilima u njegovo ime unio izjavu da se ne osjeća krivim.
Suđenje je počelo 16. maja 2012. godine, gotovo godinu nakon njegovog hapšenja.
Mladićeva odbrana kasnije je tražila oslobađanje od optužbi, ali je taj zahtjev odbijen.
Završne riječi na suđenju iznesene su u decembru 2016. godine.
Osuđen na doživotni zatvor
Prvostepenom presudom od 22. novembra 2017. Mladić je osuđen na doživotni zatvor.
Proglašen je krivim za genocid u Srebrenici, progon, istrebljenje, ubistva, deportacije, prisilno premještanje, terorisanje, protivpravne napade na civile i uzimanje talaca.
Žalbeno vijeće Međunarodnog rezidualnog mehanizma za krivične sudove 8. juna 2021. potvrdilo je doživotnu kaznu zatvora.
Sudije su utvrdile da je Mladić učestvovao u četiri udružena zločinačka poduhvata.
Jedan je imao cilj trajno uklanjanje Bošnjaka i Hrvata s teritorija u BiH na koje je rukovodstvo bosanskih Srba polagalo pravo. Drugi se odnosio na širenje terora među civilnim stanovništvom Sarajeva putem snajperskog djelovanja i granatiranja.
Treći je imao za cilj eliminaciju Bošnjaka iz Srebrenice, dok se četvrti odnosio na uzimanje pripadnika UN-a za taoce kako bi se spriječili NATO zračni napadi.
Genocid u Srebrenici
U genocidu u Srebrenici u julu 1995. ubijeno je više od 8.000 bošnjačkih muškaraca i dječaka, dok su desetine hiljada žena, djece i starijih prisilno protjerane.
Presudom je utvrđena Mladićeva odgovornost za operaciju koja je uslijedila nakon pada zaštićene zone UN-a.
Sud je utvrdio da je bio prisutan tokom odvajanja bošnjačkih muškaraca od žena, djece i starijih u Potočarima te da je izdavao naređenja povezana s operacijom u Srebrenici.
Prilikom ulaska u Srebrenicu 11. jula 1995. godine izgovorio je jednu od svojih najpoznatijih izjava:
„Ovaj grad dajemo na poklon srpskom narodu… konačno, nakon pobune dahija, došlo je vrijeme da se osvetimo Turcima ovog kraja.“
Terorisanje Sarajeva
Mladić je osuđen i za kampanju snajperskog djelovanja i granatiranja Sarajeva tokom višegodišnje opsade grada.
Sud je zaključio da je cilj te kampanje bio širenje terora među civilnim stanovništvom.
Tokom opsade Sarajeva ubijene su hiljade građana, među kojima veliki broj djece, dok su stanovnici godinama bili izloženi snajperskoj vatri i artiljerijskim napadima.
Progoni širom Bosne i Hercegovine
Presude su obuhvatile i sistematske zločine nad Bošnjacima, Hrvatima i drugim nesrpskim stanovništvom u brojnim općinama širom BiH.
Utvrđeni su deportacije i prisilna premještanja, protivpravna zatočenja, ubistva, seksualno nasilje, premlaćivanja i drugi oblici nečovječnog postupanja.
Zatočenici su držani u teškim uvjetima, bez dovoljno hrane, vode i odgovarajuće medicinske pomoći, a brojni su bili izloženi fizičkom i seksualnom nasilju.
Od oficira JNA do komandanta Vojske RS
Ratko Mladić rođen je 1943. godine u Božanovićima kod Kalinovika. Završio je Vojnu akademiju Jugoslavenske narodne armije i tokom karijere službovao na više mjesta u tadašnjoj Jugoslaviji.
U maju 1992. postavljen je za komandanta Glavnog štaba Vojske RS i na toj funkciji ostao je tokom rata u BiH.
Nakon rata godinama se skrivao, a uhapšen je 2011. godine u Srbiji.
Pravomoćnom presudom ostao je upisan kao jedan od najviše rangiranih vojnih zvaničnika osuđenih za genocid i druge najteže zločine počinjene tokom rata u Bosni i Hercegovini.