Novi podaci “Eurostata” za drugo polugodište 2026. godine pokazuju velike razlike u visini minimalnih plata širom Evrope, a poredak država značajno se mijenja kada se plate uporede prema kupovnoj moći.
“Eurostat” navodi da je između januara i jula bruto minimalna plata povećana u samo osam od ukupno 29 posmatranih evropskih zemalja. U istom periodu inflacija u eurozoni iznosila je 3,2 posto, zbog čega su radnici koji primaju minimalnu platu u brojnim državama realno izgubili dio svoje kupovne moći, posebno u zemljama u kojima se minimalna plata usklađuje samo jednom godišnje, piše “Euronews”.
Prema nominalnim iznosima, najveću bruto mjesečnu minimalnu platu u Evropi i dalje ima Luksemburg, gdje ona iznosi 2771 eura. Unutar Evropske unije najniža je u Bugarskoj i iznosi 620 eura, dok je među svim posmatranim državama najniža u Ukrajini, gdje minimalna plata iznosi 169 eura.
Pet država ima bruto minimalnu mjesečnu platu veću od 2000 eura, dok ih je devet u rasponu između 1000 i 2000 eura. Više od polovine zemalja obuhvaćenih analizom, njih 15, ima minimalnu platu nižu od 1000 eura, a među njima je čak sedam zemalja kandidata za članstvo u Evropskoj uniji.
Gdje su BiH i zemlje regiona?
Uz Luksemburg, grupu zemalja s minimalnom platom višom od 2000 eura čine Irska (2391 euro), Njemačka (2343 eura), Nizozemska (2338 eura) i Belgija (2234 eura), dok je Francuska odmah iza njih s 1867 eura.
U sredini liste nalaze se Slovenija (1482 eura), Španija (1425 eura), Litvanija (1153 eura), Poljska (1119 eura), Kipar (1088 eura), Grčka (1073 eura), Portugal (1073 eura) i Hrvatska s bruto minimalnom platom od 1050 eura.
Na začelju su Ukrajina sa 169 eura i Moldavija s 313 eura, dok sve ostale države imaju minimalnu platu višu od 500 eura.
Zanimljivo je da četiri zemlje kandidata imaju višu minimalnu platu od Bugarske. To su Turska (621 euro), Sjeverna Makedonija (624 eura), Crna Gora (670 eura) i Srbija (743 eura).
Malta (994 eura), Estonija (946 eura), Češka (923 eura), Slovačka (915 eura) i Mađarska (906 eura) također su blizu granice od 1000 eura.
Iako Bosna i Hercegovina nije obuhvaćena statistikom “Eurostata”, poznato je da visina minimalne plate varira između dva entiteta.
Minimalna bruto plata u RS za 2026. godinu kreće se od 1476,23 KM do 2245,90 KM, u zavisnosti od stepena stručne spreme, odnosno približno od 735 do 1120 eura. U Federaciji Bosne i Hercegovine minimalna bruto plata iznosi 1605,47 KM, odnosno oko 800 eura.
Poredak se mijenja kada se uzme u obzir kupovna moć
Slika izgleda drugačije kada se minimalne plate uporede prema standardu kupovne moći (PPS), koji omogućava realnije poređenje životnog standarda među državama. Riječ je o umjetnoj valutnoj jedinici koja pokazuje koliko se robe i usluga može kupiti u pojedinoj zemlji.
Prema toj metodologiji, minimalne plate kreću se od 705 PPS-a u Albaniji do 2164 PPS-a u Njemačkoj. Za Ukrajinu i Moldaviju podaci nisu dostupni, dok se za Tursku koristi podatak iz jula 2025. godine.
Njemačka predvodi listu s 2164 PPS-a, a slijede Luksemburg (2108), Nizozemska (2023), Belgija (1922) i Irska (1756). Iznad 1500 PPS-a nalaze se još Francuska, Slovenija, Španija i Poljska.
Unutar Evropske unije najnižu minimalnu platu prema kupovnoj moći ima Estonija s 935 PPS-a, odmah ispred Latvije s 938 PPS-a. Ispod granice od 1000 PPS-a nalaze se i Turska te Bugarska.
Neke zemlje kandidati prema kupovnoj moći nadmašuju dio članica Evropske unije. Tako Sjeverna Makedonija s 1142 PPS-a i Srbija s 1094 PPS-a imaju višu vrijednost minimalne plate od sedam članica Evropske unije, među kojima su Malta, Slovačka, Mađarska i Češka.
Rumunija i Sjeverna Makedonija najviše napredovale
Poređenje nominalnog poretka i poretka prema kupovnoj moći pokazuje da je najveći pomak ostvarila Rumunija, koja se s 20. mjesta popela na 12., dok je Sjeverna Makedonija napredovala s 24. na 16. mjesto. Obje zemlje napredovale su za osam pozicija.
Srbija se popela za pet mjesta, dok su Hrvatska i Bugarska napredovale za tri mjesta. Najveći pad zabilježila je Estonija, koja je sa 16. mjesta pala na 26., dok su Latvija, Češka i Kipar izgubili po četiri pozicije.
Samo osam država povećalo minimalnu platu
Od ukupno 29 posmatranih zemalja, samo ih je osam između januara i jula 2026. povećalo minimalnu platu u nominalnom iznosu i domaćoj valuti.
Najveći rast zabilježila je Sjeverna Makedonija (6,9 posto), a slijede Rumunija (6,8 posto), Estonija (6,8 posto), Belgija (5,8 posto), Grčka (4,5 posto), Luksemburg (2,5 posto), Francuska (2,4 posto) i Nizozemska (1,9 posto).
U svim ostalim državama minimalna plata ostala je nepromijenjena, što je posebno pogodilo radnike u zemljama s višom inflacijom. Prema procjenama “Eurostata”, inflacija u eurozoni između januara i jula iznosila je 3,2 posto, dok je na Malti dostigla 8,2 posto, na Kipru 5,4 posto, a u Nizozemskoj 4,7 posto.
Visoka inflacija posebno pogađa radnike u Turskoj
Turska, koja ima najvišu stopu inflacije u Evropi i jednu od najviših u svijetu, između decembra 2025. i juna 2026. zabilježila je inflaciju od 17,8 posto.
Budući da se minimalna plata u toj zemlji sada usklađuje samo jednom godišnje, radnici koji primaju minimalac tokom godine značajno gube kupovnu moć.
Turska se izdvaja i po tome što gotovo 40 posto zaposlenih prima upravo minimalnu platu. Uprkos tome, posljednjih godina ta zemlja značajno povećava iznos minimalne plate.
Pet članica Evropske unije i dalje nema zakonom propisanu minimalnu platu. To su Italija, Danska, Švedska, Austrija i Finska.