Deklaracija o položaju srpskog naroda u Crnoj Gori treba da pošalje poruku vlastima u Crnoj Gori da prestane ugnjetavanje i ponižavanje Srba, koji su tamo građani trećeg reda, izjavio je poslanik u Skupštini Republike Srpske (RS) Nebojša Vukanović, koji je u parlamentu tog bh. entiteta podnio Prijedlog deklaracije o položaju srpskog naroda u Crnoj Gori.
On je predsjednika Crne Gore Mila Đukanovića nazvao diktatorom, u izlaganju u kojem je obrazložio razloge podnošenja Prijedloga Deklaracije na sjednici Skupštine RS u utorak (18. februara), a povod je crnogorski Zakon o slobodi vjeroispovijesti.
“Brojne su afere koje potresaju Crnu Goru. Milo Đukanović je privatizovao čitavu državu i jedina institucija koja mu se može suprostaviti je Srpska pravoslavna crkva i zbog toga želi da je uništi. Znači ovaj Zakon je lansiran kako bi se javnosti skrenula pažnja”, ustvrdio je Vukanović.
U Deklaraciji koju je predložio Vukanović, jedan od 13 poslanika opozicione Srpske demokratske stranke (SDS) u Skupštini RS, izražava se “duboka zabrinutost zbog položaja Srba u Crnoj Gori i učestalih primjera kršenja osnovnih ljudskih i građanskih prava srpskog naroda”.
U Prijedlogu deklaracije traži se od entitetskog parlamenta “da osudi diskriminaciju Srba u Crnoj Gori i napade na SPC, te da se usprotivi Zakonu o slobodi vjeroispovijesti u Crnoj Gori i pokušajima oduzimanja imovine Srpskoj pravoslavnoj crkvi”.
“Otima se pravo na privatnu svojinu, jer se ne vodi pred sudovima spor kako je to predložila Venecijanska komisija, već to radi Mile Đukanović na način da se otima imovina, pa Crkva mora to da dokazuje u sudskim sporovima”, rekao je Vukanović u svom izlaganju.
On je ustvrdio kako je “rimski papa Franjo poslao pismo Milu Đukanoviću da povuče sporni Zakon, što znači da mu se protivi i Rimokatolička crkva, iako se na nju ovaj Zakon ne odnosi”, te rekao, uz ostalo, i kako Srbija ćuti, zbog “određenih veza” predsjednika Srbije Aleksandra Vučića i Mila Đukanovića.
Nakon izlaganja Nebojše Vukanovića skupštinsko zasjedanje je prekinuto zbog redovne pauze, a rasprava o Prijedlogu deklaracije o položaju srpskog naroda u Crnoj Gori nastaviće se u 17 časova.
SPC u Crnoj Gori traži povlačenje usvojenog Zakona o slobodi vjeroispovijesti, usvojenog u decembru 2019. godine, zbog za nju sporne odredbe o imovini vjerskih zajednica. Zakon naime propisuje da vjerske zajednice moraju da dokažu vlasništvo nad crkvenom imovinom u Crnoj Gori koja se sagrađena do 1918. godine. Ukoliko takvih dokaza nema, ta imovina će se smatrati državnom, propisano je Zakonom. Usvajanje Zakona izazvalo je proteste SPC i litije u Crnoj Gori, te proteste u Srbiji i bh. entitetu RS.
Kakav je stav vlasti RS?
Neizvjesno je da li će Prijedlog deklaracije prihvatiti parlamentarna većina koju čine Savez nezavisnih socijaldemokrata (SNSD), Demokratski narodni savez (DNS), Socijalistička partija (SP), Demokratski savez (DEMOS), Ujedinjena Srpska te Narodni demokratski pokret (NDP).
Igor Žunić, šef kluba poslanika vladajućeg SNSD-a u Narodnoj skupštini RS izjavio je 11. februara za Radio Slobodna Evropa (RSE) da je zvanični stav njihove partije da po pitanju dešavanja u Crnoj Gori prate šta radi Srbija, koja još uvijek nije donijela nikakvu deklaraciju.
Deklaraciju neće podržati predstavnici Bošnjaka u Parlamentu Republike Srpske, koji su okupljeni u klubu poslanika Zajedno za BiH.
Predsjedništvo Bosne i Hercegovine, koje vodi vanjsku politiku, još se nije oglasilo o najavi razmatranja deklaracije u Skupštini Republike Srpske.
Predlagač deklaracije, Nebojša Vukanović, očekuje podršku svih poslanika u entitetskom parlamentu za deklaraciju za koju tvrdi da nema cilj miješanja u unutrašnje stvari Crne Gore već da se isključivo bavi zaštitom osnovnih ljudskih prava.
Litije kroz RS
Tokom februara su održane litije u Republici Srpskoj zbog crnogorskog Zakona o slobodi vjeroispovijesti.
U Istočnom Sarajevu u nedjelju navečer, 16. februara je održan skup podrške Srpskoj pravoslavnoj crkvi i vjernicima u Crnoj Gori.
Na skupu su se mogle čuti parole “Cetinje i Podgorico, pozdravlja vas Istočno Sarajevo; Lovćene i Durmitore, pozdravlja vas Jahorina i Romanija”.
Moleban je služio mitropolit dabrobosanski Hrizostom.
Mitropolit je u obraćanju vjernicima istakao da je podrška “istinski bratska i crkvena, jer svaki Srbin koji je prisutan ima biološke veze sa braćom u Crnoj Gori, a crkvena jer su uvijek bili, jesu i biće jedna i jedinstvena Srpska pravoslavna crkva”.
Oko četiri hiljade vjernika iz svih dijelova Hercegovine su 9. februara u Trebinju, na jugu Hercegovine, održali moleban.
Oni su u nedjelju ujutro krenuli u litiji iz Mrkonjića, rodnog sela svetog Vasilija Ostroškog, prema Trebinju.
Zakon o slobodi vjeroispovijesti je usvojen je 27. decembra 2019. u Skupštini Crne Gore.
Izazvao je nezadovoljstvo u Srpskoj pravoslavnoj crkvi (SPC), koja smatra da joj se primjenom ovog akta otuđuje imovina.
Za SPC sporna je pre svega formulacija zakona po kojoj će “svi vjerski objekti koji su bili imovina države Crne Gore prije gubitka njene nezavisnosti 1918. godine, a koji kasnije nisu na odgovarajući pravni način prešli u vlasništvo neke vjerske zajednice, biti prepoznati kao državna imovina i biće upisani kao kulturno blago”.
Od usvajanja Zakona, SPC predvodi proteste najmasovnije u Crnoj Gori, ali koji se održavaju i u Srbiji, na Kosovu, kao i bh. entitetu Republici Srpskoj.